Terwijl u aanschuift om het rouwregister te ondertekenen kan u kijken naar videofragmenten Walter Verdin  en luisteren naar Zennegedichten.

Senne en Scènes / Zennescènes 2007 During the Summer of 2007, five writers living and working in Belgium each explored a specific location along the river-bed of the Senne. From its source at Soignies (novelist Yves Petry) to its confluence with the Dijle near the city of Malines (novelist Xavier Deutsch), running through Tubize (poet Paul Bogaert), Brussels (poet and novelist Xavier Queipo), and Vilvoorde (playwright Layla Nabulsi). The authors each wrote a literary column based on their experiences on the spot, and later assembled condensed versions of their texts to make a poem in the shape of a “cadavre exquis”. This material was then used by Walter Verdin to create this five-part video, which was exhibited at the International House of Literatures Passa Porta in Brussels, Belgium, from 23 September till 14 October 2007. The project was initiated by the literary organisations Het beschrijf and Entrez Lire, at the occasion of the opening of the cultural season 07-08 at Passa Porta. With the kind support of Sennezenne.

teksten/textes Yves Petry, Paul Bogaert, Xavier Queipo, Layla Nabulsi, Xavier Deutsch

video Walter Verdin

Vier eeuwen lang was de Zenne visloos. Maar, sinds kort zit er dus opnieuw vis op de Zenne. Dat willen we vieren in Brussel. Met een heuse viswedstrijd. Op dinsdag 18 november verwachten we enkele honderden vissers op de trappen van de beurs en in de Dansaertstraat.

Bedoeling is te vissen, uit protest. Protest tegen het blijven wegmoffelen van de Zenne. Brussel heeft water nodig, zoveel is duidelijk. En zeker nu er in de Zenne snel opnieuw water met viswaterkwaliteit zal stromen vinden de Zennezotten dat de rivier overal -- Brussel, Soignies, Vilvoorde - terug boven de grond moet komen. De Zenne moet gedaglicht worden. Vandaar de surrealistische actie om in het hart van Brussel te vissen. In vol vissersornaat, gewapend met een hengel en een emmer water zullen honderden vissers een middagpauze lang vissen. Het motto van de dag: de vis is er al, waar blijft het water? Geef ons de Zenne terug!

De Zenne verdient altijd een feest, dus het moet plezant worden. Samen met de beursschouwburg en broodje Brussel zorgen we voor een aangename muzikale animatie: er zullen vissersliederen gezongen worden door onder meer Piet Maris en Vera Coomans. En als het regent....bijten de vissen nog beter.

Dus, al wie het water lief heeft, iedereen die wil dat de Zenne opnieuw bovengronds door Brussel stroomt, iedereen die gewoon zin heeft in een toffe, grappige, typisch surrealistische middagpauze...die komt meevissen (een stok met een touw is al voldoende) of op zijn minst uit sympathie mee zingen, kijken, plezier maken...

Meer info: zennezotten, 0478 369 367 (peter lombaert)

De nombreuses photos de la fin du 19e siècle, des gravures et des peintures plus anciennes sont encore là pour nous le rappeler. Cependant, vers 1870, la pollution de la petite rivière était telle que les autorités communales décidèrent de la faire disparaître et de la remplacer par de beaux boulevards modernes et bien rectilignes, plus en adéquation avec l‘image d‘une capitale qu‘ils voulaient donner à leur cité. Depuis lors, petit à petit, la Senne s‘est effacée dans nos mémoires au point qu‘aujourd‘hui, on ne la connaît généralement plus que parce qu‘elle a disparu! Mais que sait-on de plus? Où passait-elle vraiment? Les îles qu‘elle formait étaient-elles vraiment le ‘berceau‘ de Bruxelles? A quelles activités a-t-on utilisé son eau? Comment tirait-on profit de sa présence en ville? Y a-t-il jamais eu de bateaux qui ont navigué sur la Senne? Et vers où allaient-ils? N‘y a-t-il vraiment qu‘une rivière qui traversait Bruxelles? Et pourrait-on la ou les voir un jour ressurgir? ... Si on ouvre la boîte à questions, elles ne cesseront de surgir! Et surtout celle-ci: n‘y at- il vraiment plus aucune trace du passage de la rivière dans la ville? Pour qui sait prendre le temps de flâner et de regarder, il y a beaucoup de vestiges qui rappelent tant la présence que l‘importance de la rivière pour le développement de la ville... Suivez-le guide!

Daaraan herinneren heel wat foto‘s uit de late 19e eeuw, en gravures en schilderijen die nog ouder zijn. Maar omstreeks 1870 was de kleine rivier zo vervuild dat het stadsbestuur de beslissing nam haar te verwijderen en te vervangen door mooie rechte moderne lanen. Die stemden beter overeen met het uitzicht van een hoofdstad dat zij aan Brussel wilden geven. Sindsdien is de Zenne beetje bij beetje uit ons geheugen verdwenen. Vandaag is het enige dat de meeste Brusselaars er nog over weten, het feit dat zij verdwenen is! Maar valt er niet meer te zeggen? Waar liep zij in feite? Waren haar eilanden echt de ‘wieg‘ van Brussel? Met welke doeleinden heeft men haar water gebruikt? Hoe haalde men voordeel uit haar aanwezigheid in de stad? Hebben er ooit schepen gevaren op de Zenne? En waar vaarden zij heen? Heeft er echt maar een rivier door Brussel gestroomd? En zou(den) zij ooit nog het daglicht kunnen terugzien? ... Begin vragen te stellen, en er komt geen einde meer aan! Maar de hamvraag blijft: is er echt geen getuigenis meer bewaard van de rivier die door de stad stroomde? Neem de tijd om rond te slenteren en goed uit je doppen te kijken, en je zal heel wat sporen terugvinden die herinneren aan de aanwezigheid van de rivier en aan haar belang in de ontwikkeling van de stad ... Volg de gids.

Het restaurant "La Grande Ecluse" (Poincarélaan) vroeger de sluis was die het waterpeil moest regelen en de stad voor overstromingen behoeden? Je kan er ook nog de bogen zien waarachter de sluisdeuren zitten. In de grote zaal staan de hydraulische pompen die gebruikt werden om de sluisdeuren op en neer te laten. Die deuren werkten op waterkracht van de Zenne zelf.

Le restaurant "La Grande Ecluse" (boulevard Poincaré) était autrefois la maison d‘écluse qui réglait le niveau d‘eau et protégeait la ville des inondations? On peut encore distinguer aujourd‘hui les voûtes derrière lesquelles se trouvaient les portes de l‘écluse. Les pompes hydrauliques de la grande salle étaient utilisées pour abaisser et relever les portes d‘écluse. Ces portes fonctionnaient avec l‘énergie hydraulique de la Senne.

De Voldersstraat een nieuwe straat was die rond 1890 door de oude Voldersbeemd getrokken werd vanaf de nieuwe lanen tot aan de Anderlechtsepoort? Een beemd was een vochtig gebied met hooiweiden langs de Zenne. Het hele gebied hier in de buurt maakt deel uit van de laatste stukken onontgonnen stad die pas op het einde van de 19de eeuw werden volgebouwd. Vollen betekent het soepel maken van wollen lakens met vollersaarde, niet alleen voor beddengoed, maar ook voor kleding en andere doeleinden.

La rue des Foulons était une rue nouvelle aménagée vers 1890 sur l‘ancien champ des Fouleurs à partir des nouveaux boulevards et jusqu‘à la porte d‘Anderlecht? Cette zone humide de prairies de fauche longeait la Senne. Toute la zone fait partie des derniers fragments de terrains à être gagnés par l‘urbanisation à la fin du XIXe siècle. Fouler signifie assouplir avec de la terre à foulon les tissus de laine destinés à la literie et l‘habillement.

Links aan het Anneessensplein de kleine Zenne in de grote Zenne liep langs een aangelegde dijk of dam (om de Voldersbeemd te beschermen)? De Damstraat verwijst er nog naar. De Oude Markt of "Aa met" wordt sinds de 19de eeuw Anneessensplein genoemd. Het is het enige plein langs de centrale lanen dat al bestond toen die nog moesten worden aangelegd. Bij de aanleg van de centrale lanen moesten op het plein een aantal huizen sneuvelen die tegen de Zenne aanlagen. De Oude Markt werd vergroot en verbonden met de nieuwe lanen. De vlooienmarkt die er plaatsvond moest het plein verlaten en verhuisde op 15 maart 1873 naar het Vossenplein in de Marollen.

A gauche de la place Anneessens, la petite Senne coulait dans la grande Senne le long d‘une digue aménagée (pour protéger le champ des Fouleurs)? La rue du Dam en témoigne. L‘Ancien Marché ou "Aa met" a été rebaptisé place Anneessens à la fin du XIXe siècle. C‘est la seule place longeant les boulevards centraux qui existait déjà lors de leur aménagement. Les maisons situées le long de la Senne furent démolies. L‘Ancien Marché fut agrandi et relié aux nouveaux boulevards. Le marché aux puces qui s‘y tenait dut abandonner les lieux et s‘installa le 15 mars 1873 dans les Marolles, sur la place du Jeu de Balle.

De Zinnikstraat verwijst naar de bronnen van de Zenne die inderdaad op het grondgebied van de gemeente Zinnik liggen, Soignies in het Frans? De naam Soignies, Zinnik, betekent woonplaats op de Zenne, Siniacum in het Gallo-Romeins. Heel veel namen langs de Zenne hebben iets met de Zenne te maken. Zoals Soignies, Zinnik, Sennette, Zoniënwoud, Forêt de Soignes, Zemst, het Zinneke, Samme, de Zuun.

La rue de Soignies fait référence aux sources de la Senne, situées sur le territoire de cette commune? Le nom Soignies signifie un domicile sur la Senne, Siniacum en gallo-romain. Quantité de noms le long de la Senne ont d‘ailleurs un rapport avec la Senne, commeSoignies, Sennette, la Forêt de Soignes, Zemst, le Zinneke, Samme, la Zuun.

Je op verschillende plaatsen, bijvoorbeeld in de Eclipsstraat , bulten in het straatoppervlak kan waarnemen die in Brussel de "Bulten van Anspach" genoemd worden? Daar gebeurde de aansluiting van het middeleeuws stadsweefsel op de 19de eeuwse stad. In Brussel vinden we er nog een tiental aan beide kanten van de boulevard. Waar de middeleeuwse straten moesten aansluiten op de ter overwelving van de Zenne hoger gelegen nieuwe lanen, werden ze verhoogd. In de Bijstandsstraat is die aansluiting heel goed te zien: er is een hoogteverschil van meer dan een meter.

On peut distinguer à divers endroits, comme la rue de l‘Eclipse, des bosses à la surface de la rue, appelées à Bruxelles les "Bosses d‘Anspach"? C‘est là que l‘ancien tissu urbain médiéval faisait la jonction avec la ville du XIXe siècle. On en trouve encore une dizaine de chaque côté du boulevard. Elles ont été rehaussées là où les rues médiévales devaient se raccorder aux boulevards à hauteur de la mise sous voûte de la Senne. Ce raccordement est très visible dans la rue du Bon Secours, avec une différence de niveau de plus d‘un mètre.

Er een stukje "nagemaakte Zenne" bovenop de oude bedding ligt op de binnenkoer aan de Rijke Klaren? (doorgang Sint Goriksplein 23)

Un morceau de "fausse Senne" surmonte l‘ancien lit dans la cour intérieure des Riches Claires? (passage de la place Saint Géry 23)

De verbouwing aan de Beursschouwburg problemen ondervond met de stabiliteit omdat er in de Zennebedding is gegraven? De oude Karperbrug lag recht tegenover de achterkant van het gebouw, de kaaimuren in de Arteveldestraat.

La restauration de la ‘Beursschouwburg‘ posa des problèmes de stabilité parce que le bâtiment était construit dans le lit de la Senne? L‘ancien Pont de la Carpe était situé juste en face de l‘arrière du bâtiment, les murs de quai dans la rue Artevelde.

De Bruidstraat, in het Frans Rue de la Fiancée, niets te maken heeft met een bruid of verloofde? Bruid, bruit of bruyt was vroeger de mestvaalt, waar men de afval van de stad opstapelde om vervolgens op de boten te laden en via de Zenne buiten de stad te brengen.

La rue de la Fiancée n‘a rien à voir avec une future mariée? C‘est en fait une erreur de traduction du mot flamand bruid, bruit ou bruyt qui désignait autrefois le tas de fumier où on entassait les ordures de la ville pour les charger par bateau et les évacuer via la Senne.